والنتین ملیکوف (Valentin Melikov)
ا. م. شیری
ایران و یمن دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا را در تنگنا قرار داده‌اند و اکنون صاحب کاخ سفید خشم خود را بر سر کی‌یف خالی می‌کند. روس‌ها هیچ شانسی برای گذراندن زمستان عادی برای کی‌یف باقی نگذاشته‌اند. درگیری در خلیج فارس چه پیامدهایی داشته است؟ میان ترامپ و ولادیمیر زلنسکی، رئیس رژیم کی‌یف، چه می‌گذرد؟ انتخابات آمریکا چه سرنوشتی خواهد داشت؟
ایران کشتی‌های آمریکایی را غرق می‌کند: درگیری در خلیج فارس چه پیامدهایی داشته است؟
طی فقط دو شبانه‌روز، سه ابرنفتکش حامل نفت از طریق تنگهٔ هرمز، بر اثر برخورد با مین منفجر شدند و بدین‌ترتیب، ایدهٔ «مسیر جایگزین» تحت حمایت ترامپ، عملاً به خاک سپرده شد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران ویدئویی از پیامدهای این حوادث منتشر کرد. نفتکش‌ها تلاش کرده بودند بدون کسب اجازه از تهران از تنگه عبور کنند. آن‌ها سامانه‌های شناسایی خود را خاموش کرده بودند و قصد داشتند با امیدواری به پوشش حفاظتی آمریکا از مسیر امن خارج شوند. اما در نهایت با مین‌ها برخورد کردند.
پیش‌تر، بنا بر اطلاعات سازمان بین‌المللی دریانوردی سازمان ملل متحد، در اوایل ماه اکتبر، طی یک هفته ۱۱ کشتی هدف حمله قرار گرفته بود. فناوری‌های دریافتی از روسیه و نیز تجربهٔ شکار کشتی‌ها در دریای سیاه، به ایران امکان داد تا عملیات منهدم کردن نفتکش‌ها را به روال سازمان‌یافته و مستمر تبدیل کند و مانع نقض «رژیم تحریم‌ها» در خلیج فارس شود.
در حالی که ایران کشتی‌های آمریکایی را غرق می‌کند، ترامپ درد می‌کشد، روس‌ها هیچ فرصتی برای آمریکایی‌ها باقی نگذاشتند تا بتوانند تهران را به زانو درآورند.
کانال تلگرامی «وقایع‌نگاری نظامی» اعلام کرد: «از ابتدای سپتامبر حداقل ۲۱ کشتی مورد اصابت قرار گرفته است. با ظهور پهپادهای جت انتحاری و پهپادهای مجهز به دوربین (ظاهراً این فناوری از «گِران-۴ سیکر» رونوشت‌برداری شده است)، این تلفات چندین برابر افزایش خواهد یافت».
تشنج سیاسی، کاخ سفید و اوکراین را به کام خود می‌کشد.
تصمیم اشتباه برای حمله به ایران، که دونالد ترامپ به تحریک «متحد وفادارش»، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اتخاذ کرد، هر روز هزینۀ سنگین‌تری برای او به بار می‌آورد. تلاش‌های کاخ سفید برای القای این ادعا که محموله‌های نفتی عبوری از تنگۀ هرمز گویا «تقریباً به سطح پیش از جنگ بازگشته‌اند» (اگر چنین است، پس چرا قیمت‌ها کاهش نمی‌یابند؟)، اینکه «ایران تقریباً شکست خورده است» و روابط آمریکا با روسیه نیز گویا عالی است، تنها از چنان آشفتگی سیاسی پرده برمی‌دارد که دولت ترامپ را گرفتار کرده است.
تشدید گستردۀ تنش‌ها از سوی اوکراین از ابتدای تابستان آغاز شده است. روزنامۀ واشنگتن پست یک «راز نظامی» را فاش کرد: ظاهراً حملات نیروهای مسلح اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه بدون آنکه پنتاگون به‌صورت برخط تمامی اطلاعات شناسایی مورد نیاز را در اختیار کی‌یف قرار دهد، نمی‌توانستند موفقیت‌آمیز باشند.
یک منبع اروپایی ناشناس اذعان کرده است که اطلاعات شناسایی آمریکا «نقش تعیین‌کننده» داشته و امکان ترسیم مسیرهای پرواز پهپادها را به‌گونه‌ای فراهم کرده است که از چشم سامانه‌های کشف نیروهای مسلح روسیه دور بمانند. بنابراین، جایی برای تردید وجود ندارد که این خود ترامپ بوده که حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه را تأئید کرده است. او با خارج کردن ایران از میدان، امیدوار بود آمریکا را به قدرت برتر انرژی در جهان تبدیل کند. مقام‌های دولت آمریکا حتی در تابستان آشکارا حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه را «ضرورت تشدید تنش» می‌خواندند که می‌تواند به پایان جنگ کمک کند.
اما اکنون ترامپ ناچار شده است از روسیه درخواست سوخت دیزل کند و بر سر زلنسکیِ «که بیش از حد بر مسند قدرت مانده»، فریاد بکشد؛ زلنسکی نیز حاضر نیست حملات را متوقف کند و سعی می‌کند جای صاحب کاخ سفید را بگیرد. رئیس‌جمهور آمریکا ناچار است با ارقام بازی کند تا قیمت سوخت دیزل را پایین بیاورد. این تلاش او تا حدی نیز موفق بوده است. زیرا، بازارهای آمریکا که به هر کلمۀ رئیس‌جمهور میلیاردر حساس‌اند، بلافاصله سطح قیمت‌های دیزل را کاهش داده‌اند.
پایان نزدیک است. در انتخابات نوامبر چه چیزی در انتظار ترامپ است؟
سوخت به حساس‌ترین موضوع در روابط میان ترامپ و رأی‌دهندگانش در آمریکا تبدیل شده است. رأی‌دهندگان، از جمله شمار زیادی از کشاورزان و شرکت‌های بزرگ کشاورزی، تقریباً نسبت به آنچه در اوکراین می‌گذرد، بی‌تفاوت‌اند اما فشار بر جیب خود را به‌خوبی احساس می‌کنند. اگر دولت آمریکا بتواند نشان دهد که با ورود گازوئیل روسیه به بازار جهانی، روند قیمت‌ها رو به بهبود گذاشته است، رأی‌دهندگان حاضر خواهند بود همه‌چیز را به خاطر ترامپ ببخشند. بااین‌حال، در حال حاضر چشم‌انداز حزب جمهوری‌خواه تیره‌وتار به نظر می‌رسد. صرفاً با فریاد زدن اینکه «دموکرات‌ها به زلنسکی پول داده‌اند تا قیمت سوخت را در آمریکا بالا ببرد»، نمی‌توان به نتیجۀ چندانی رسید.
مأموریت اصلی کاخ سفید، ایجاد فضای رسانه‌ای مطلوب است. دولت آمریکا به‌طور گسترده اخبار تکان‌دهنده‌ای را به رسانه‌ها درز می‌دهد. زلنسکی چندین درخواست برای توقف حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه را نادیده گرفته است. ویتکاف و کوشنر در مذاکرات میامی تهدید کرده‌اند که اگر حملات متوقف نشود، دسترسی نیروهای مسلح اوکراین به اطلاعات و داده‌های شناسایی آمریکا را قطع خواهند کرد. ترامپ نیز از برقراری «آتش‌بس انرژی» میان روسیه و اوکراین خبر داده است. بعداً معلوم شد که این ابتکار فقط پالایشگاه‌های نفت را دربرمی‌گیرد. درحالی‌که اوکراین تنها یک پالایشگاه دارد که آن هم دیگر فعالیت نمی‌کند. به همین دلیل، کی‌یف چنین «آتش‌بسی» را نادیده گرفت.
بسیاری از این اظهارات بلافاصله از سوی منابع دیگر با این توضیح که «روزنامه‌نگاران حرف‌ها را اشتباه فهمیده‌اند»، تکذیب می‌شوند. همۀ این‌ها نوعی گل‌آلود کردن آب است تا طرف مقابل نتواند به نقشه‌های واقعی تو پی ببرد.
کانال تلگرامی «ریبَر» تأکید می‌کند: «امید بستن به اینکه آمریکا خود حملات به زیرساخت‌های انرژی روسیه را متوقف کند، همچنان یک توهم خطرناک است».
در همین حال، رسانه‌ها توجه بسیار کمتری به موضوع دیگر- حملات جدید به ایران نشان می‌دهند. شبکۀ ۱۲ تلویزیون اسرائیل مدعی است که ترامپ در دوم اکتبر این موضوع را در پایگاه کمپ دیوید بررسی کرده و ممکن است تصمیم نهایی تا پیش از ۲۰ اکتبر اتخاذ شود. دو گروه ضربت ناو هواپیمابر و حداکثر ۱۰ هزار تفنگدار دریایی نیز به منطقۀ خلیج فارس اعزام شده‌اند.
روزنامه نیویورک تایمز می‌نویسد: «پنتاگون پنج طرح عملیاتی آماده کرده است. قرار است این عملیات کارزاری کوتاه، تنها به مدت سه روز، باشد که تأسیسات کلیدی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را، یعنی نهاد مسئول نیروهای موشکی ایران را هدف قرار می‌دهد. ترامپ همچنان امیدوار است کمر جناح تندرو در میان نیروهای امنیتی ایران را بشکند. به باور او، در پی این اقدام باید کودتایی در تهران رخ دهد و نیروهای میانه‌روتر، نیروهایی که برای رسیدن به توافق آمادگی داشته باشند، به قدرت برسند.
بااین‌حال، ایران با حمایت متحدانش، روسیه و چین، پیش‌تر نشان داده است که صاحب نفوذ واقعی در خاورمیانه چه کسی است. تردیدی نیست که مسکو و پکن متحد خود را تنها نخواهند گذاشت. بنابراین، همان‌طور که تجربه نشان داده است، ترامپ با مشکلات بزرگی روبه‌روست. به نظر می‌رسد پایان نزدیک است.
سرچشمه: «دزن.رو»
٢٢ مهر-میزان ١۴٠۵