ولادیمیر پراخواتیلوف (Vladimir PROKHVATILOV)، استاد علوم سیاسی، کارشناس نظامی
ا. م. شیری: آنچه در این مطلب و در اغلب مطالب مشابه غیرواقعی به نظر میرسد، دو نکتۀ دقیقاً کلیدی است: اول- حملات تروریستی رژیمهای آمریکا و اسرائیل به میهن ما- ایران را «جنگ» مینامند؛ دوم- «جنگ» را به دو فرد مشخص: ترامپ و نتانیاهو نسبت میدهند نه به سیاست رسمی دولتها. چرا؟ پاسخ این پرسش، بنظرم در دو نکته نهفته است: یک- تحت تأثیر اتاقهای گفتمانسازی جریان اصلی، یعنی جریان مسلط انجام میگیرد که سعی میکنند ماهیت تروریستی رژیمهای امپریالیستی آمریکا و صهیونیستی اسرائیل را از اذهان عمومی بزدایند؛ دو- خصلت تجاوزکارانۀ ذاتی آنها را در سایه قرار دهند. وگرنه، جنگ، تجاوز، هجوم، حملۀ تروریستی معانی متفاوتی دارند. آنچه این دو رژیم در طول تاریخ موجودیت خود مرتکب شدهاند، حملات تروریستی بوده است نه جنگ! متأسفانه، مطبوعات و رسانههای رسمی کشور ما حتی پا را فراتر گذاشته، بیتوجه به معانی متفاوت جنگ و تروریسم، حملات تروریستی آمریکا و اسرائیل در ماه اسفند به کشور ما را «جنگ رمضان» مینامند.
اما تروریسم چیست؟ تروریسم به استفادۀ غیرقانونی و ناگهانی از خشونت، زور و ارعاب گفته میشود که با هدف ایجاد ترس و وحشت، و به منظور پیشبرد اهداف سیاسی، مذهبی یا ایدئولوژیک صورت میگیرد. این اقدامات برای تحمیل عقاید خاص، تغییرات سیاسی، باجخواهی یا تضعیف ارادۀ یک ملت انجام میگیرد. هدف اصلی تروریسم عبارت است از: تحت فشار قرار دادن جامعه یا دولتها از طریق ایجاد ناامنی شدید و حس آسیبپذیری.
مطالب مرتبط: تروریسم چیست؟ تروریست کیست؟، ایالات متحده آمریکا تروریست اصلی جهان، تروریسم و امپریالیسم، تروریسم، لمپنیزم و … بمثابه سیاست رسمی دولتهای غربی.
*-*-*
نابودی کشاورزی در آمریکا و اروپا، ۴۵ میلیون نفر را در سراسر جهان با خطر گرسنگی مواجه میکند.
مسدود شدن مداوم تنگۀ هرمز به کمبود شدید کود در آمریکا و اروپا منجر شده است. بیشترین آسیب را کشاورزان آمریکایی دیدهاند. برخلاف اتحادیۀ اروپا، در آمریکا حتی پیش از آغاز جنگ کود ذخیره نشد. در واقعیت فعلی، ۷۰ درصد از کشاورزان آمریکایی نمیتوانند تمام کود مورد نیاز خود را تهیّه کنند.
نظرسنجی فدراسیون دفاتر کشاورزی آمریکا از ۳ تا ۱۱ آوریل، نشان داد که از هر ۱۰ کشاورز در جنوب آمریکا، ۸ نفر اعلام کردهاند که امسال توانایی خرید تمام کودهای مورد نیاز خود را ندارند. پس از آن، مناطق شمالشرق و غرب آمریکا بهترتیب با ٪۶۹ و ٪۶۶ قرار دارند، در حالی که این رقم برای کشاورزان منطقۀ غرب میانه ٪۴۸ است.
تنها ٪۱۹ از کشاورزان در جنوب کشور، پیش از آغاز فصل کِشت، کودهای شیمیایی را از قبل خریداری کردهاند. در شمال شرقی، این شاخص فقط ٪۳۰، در غرب ٪۳۱ و در غرب میانه ٪۶۷ تشکیل داده است. حتی با وجود شاخصهای بالاترِ پیشخرید، تقریباً از هر سه کشاورز در غرب میانه، یک نفر اعلام میکند که فصل را بدون تأمین کامل همۀ کودهای موردنیاز خود آغاز میکند.
در گزارش تحقیقی بازار آمده است: «تصمیمات مربوط به کشت بهاره به شدت به دسترسی به کود و سوخت دیزل وابسته است که تحت تأثیر خطرات ژئوپلیتیکی که بازارهای جهانی را مختل کردهاند، قرار گرفتهاند. از زمان تشدید تنشها در خاورمیانه، قیمت کودهای نیتروژنی بیش از ٣٠ درصد و در همین حال، هزینههای ترکیبی سوخت و کود تقریباً ٢٠ تا ۴٠ درصد افزایش یافته است. قیمت اوره از پایان فوریه ۴٧ درصد افزایش نشان میدهد که بالاترین افزایش ماهانه برای اوره است. این افزایش در زمانی رخ میدهد که بسیاری از تولیدکنندگان سالهاست با سودآوری پایین مواجه هستند».
بسیاری از کشاورزان مورد بررسی گفتند که از مصرف کود در بهار امسال صرف نظر خواهند کرد به این امید که قیمتها در ادامۀ فصل کشت به سطوح مقرون به صرفه بازگردند. اما، این امر به کاهش شدید بازده منجر خواهد شد.
زیپی دووال، رئیس فدراسیون دفاتر کشاورزی آمریکا، اظهار داشت: «افزایش شدید قیمت سوخت و کود، مشکلات اقتصادی بیشتری را برای کشاورزانی ایجاد میکند که سالهاست زیان میبینند. بدون کودهای لازم، با کاهش محصول مواجه خواهیم شد و برخی کشاورزان نیز سطح زیر کشت را کاهش خواهند داد که این امر بر تأمین مواد غذایی و خوراک دام تأثیر میگذارد. هنوز زود است که بگوئیم این موضوع در بلندمدت چگونه بر دسترسی به مواد غذایی و قیمتها اثر خواهد گذاشت. اما، این یک زنگ خطر نگرانکننده است که آن را با رهبران واشنگتن در میان گذاشتهایم. ما برای یافتن راهحلها، مشتاق همکاری با آنها هستیم تا کشاورزان بتوانند به تغذیه خانوادهها در سراسر آمریکا ادامه دهند».
افزایش قیمت کود و گازوئیل، کشاورزان آمریکایی را به فقر میکشاند.
طبق یک نظرسنجی، ۹۴ درصد از پاسخدهندگان گزارش دادند که وضعیت مالی آنها در مقایسه با سال گذشته بدتر شده است.
در همین حال، قیمت کودهای حیاتی مانند دیآمونیوم فسفات، که برای افزایش بهرهوری غلات، ذرت و برنج لازم است، از دسامبر ۲۰۲۵ دو برابر شده است. میانگین هزینههای کود برای کشاورزان از زمان شروع جنگ از ۱۴۰ دلار در هر جریب (۴ دهم هکتار) به ۲۱۷ دلار افزایش یافته است.
انجمن کشاورزان پیشبینی میکند که برداشت گندم آمریکا در این فصل میتواند به کمترین میزان از سال ۱۹۱۹ برسد. کمبود کود به افزایش شدید قیمت مواد غذایی، به ویژه در آستانۀ انتخابات میاندورهای کنگره در پاییز، منجر خواهد شد که به عبارت ساده، موضع جمهوریخواهان را تقویت نخواهد کرد.
چین نیز اوضاع را وخیمتر کرده است.
پکن صادرات کودهای فسفات را تا ماه اوت به حالت تعلیق درآورد، محمولههای ترکیبات نیتروژن-پتاسیم را در ماه مارس محدود کرد و از ماه مه توقف صادرات اسید سولفوریک را اعلام کرد.
چین یکی از بزرگترین صادرکنندگان کود است که سال گذشته بیش از ۱۳ میلیارد دلار محصول صادر کرده و سابقۀ طولانی در کنترل صادرات برای حفظ قیمت پائین برای کشاورزان دارد.
متیو بیگین، تحلیلگر ارشد کالاهای خام در مؤسسۀ S&Pبه رویترز گفت: «چین به جای اینکه در زمان کمبود جهانی کمک کند، عرضه را محدود میکند».
دونالد ترامپ در چارچوب سفر خود به چین، ناچار شد از چینیها بخواهد که که کود بیشتری به آمریکا صادر کنند.
«اروپا کودهای نیتروژنی خود را تولید میکند، اما این کودها با استفاده از گاز وارداتی تهیه میشوند. وقتی اختلال در تأمین گاز از خلیج فارس به افزایش قیمتها منجر میشود، قیمت کودهای اروپایی نیز افزایش مییابد.
پس از آنکه ایران تنگۀ هرمز، این مسیر کشتیرانی حیاتی را به تلافی حملات آمریکا و اسرائیل بست، قیمت بنزین ۵۹ درصد و قیمت برخی کودها ۵۰ درصد افزایش یافت. در آلمان، اوره، بعنوان پر فروشترین کود، اکنون حدود ۵۵۰ یورو در هر تن متریک قیمت دارد، در حالی که قبل از جنگ حدود ۳۷۰ یورو بود.
پولیتیکو مینویسد: مصرفکنندگان ابتدا تا پایان تابستان تأثیر افزایش قیمت سوخت را احساس خواهند کرد. تأثیر افزایش قیمت کود بعداً احساس خواهد شد».
اغلب کشاورزان اروپایی قبل از حملۀ آمریکا و اسرائیل به ایران، کود ذخیره کرده بودند. روی این اصل، مقامات کمیسیون اروپا میگویند نیازهای این فصل «تا حد زیادی تأمین شده است».
اما کشاورزان اتحادیۀ اروپا اکنون در حال ثبت سفارش برای محصولات پاییزی هستند و به قول معروف، «دخل و خرجشان با هم جور درنمیآید». برخی از کشاورزان مصرف نیتروژن خود را کاهش میدهند. برخی دیگر به کشت محصولاتی روی میآورند که به نیتروژن کمتری نیاز دارند. همۀ اینها به معنی برداشت کمتر در سال ۲۰۲۷، در زمانی است که خریداران اروپایی سرانجام پیامدهای جنگ خلیج فارس را احساس خواهند کرد.
برخی از کشورهای اروپایی همین حالا هم با مشکلاتی مواجه هستند. ایرلند عملاً صنعت داخلی تولید کود ندارد و ۹۰ درصد اراضی کشاورزی این کشور را مراتعی تشکیل میدهد که در تمام طول فصل به کوددهی نیتروژنی نیاز دارد.
به گفتۀ نوئل بنویل از انجمن کشاورزان ایرلند، بیشتر کشاورزان ایرلندی خرید محصولات را اساساً از ماه فوریه آغاز میکنند و این روند تا سپتامبر ادامه دارد. آنها پیشخرید نکرده بودند. اکنون اما قراردادها را با قیمتهایی در حد زمان جنگ منعقد میکنند.
در سوئد، که کشاورزی آن جزو بخش متوسط در اتحادیۀ اروپا محسوب میشود، فدراسیون ملی کشاورزان تخمین میزند که جنگ تاکنون برای آنها ۱۶۰ میلیون یورو، معادل ۱۲ درصد از سود برای اعضای آن هزینه داشته است.
در مقیاس جهانی، اوضاع حتی جدیتر است.
برزیل قبل از کاشت سویا در ماه سپتامبر، با کمبود فسفات تا سه میلیون تن مواجه خواهد شد. اتیوپی که ٩٠ درصد کود نیتروژن خود را از کشورهای خلیج فارس از طریق جیبوتی دریافت میکند، با تهدید قحطی روبرو است.
برنامۀ جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد هشدار داده است که اگر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ادامه یابد، ممکن است ۴۵ میلیون نفر با کمبود حاد مواد غذایی مواجه شوند.
آلوارو لاریو، رئیس صندوق بینالمللی توسعۀ کشاورزی، نهاد وابسته به سازمان ملل متحد که پس از بحران مشابه کود و نفت تقریباً ۵۰ سال پیش تأسیس شد، خاطرنشان کرد: «این شبیه شوک اوکراین نیست. آن بحران ناگهانی بود. این یکی آهستهتر پیش میرود، اما ما میدانیم که در حال نزدیک شدن است».
کمبود و افزایش بهای کودهای شیمیایی هنوز اتحادیۀ اروپا را چندان تحت تأثیر قرار نداده است. اما ماجراجویی ترامپ در ایران، گریبان اروپا را در فصل کشت بعدی بهطور کامل خواهد گرفت.
نکتۀ آخر اینکه، خودِ آمریکاییها بدتر از همه برای جنگ در ایران آماده شده بودند. آنها کاملاً مطمئن بودند که بهسرعت پیروز خواهند شد. اما، در نهایت جنگ را هم در «تلویزیون» باختند و هم در «یخچال».
٢٨ اردیبهشت- ثور ١۴٠۵