۱۸/فروردین/۱۴۰۴
رئیسجمهور ایالات متحده اعلام کرد که «آمریکا و ایران گفتوگوهای مستقیم دربارهٔ برنامه هستهای تهران را آغاز کردهاند»؛ اعلامی غافلگیرکننده، در حالی که پیشتر مقامهای ایرانی درخواست واشینگتن برای چنین مذاکراتی را رد کرده بودند.
دونالد ترامپ روز دوشنبه ۱۸ فروردین در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در کاخ سفید گفت: «ما گفتوگوهای مستقیمی با ایران داریم و این گفتوگوها آغاز شدهاند. روز شنبه ادامه خواهد یافت. نشست بسیار مهمی در پیش داریم و خواهیم دید چه چیزی رخ خواهد داد».
او افزود: «فکر میکنم همه قبول دارند که رسیدن به یک توافق، گزینهای بهتر است». آقای ترامپ توضیح بیشتری در اینباره نداد اما باری دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی نباید سلاح هستهای داشته باشد.
هشدارهای دونالد ترامپ دربارهٔ اقدام نظامی علیه ایران، در شرایطی که منطقه خاورمیانه بهدنبال درگیریهای آشکار در غزه و لبنان، حملات نظامی به یمن، تغییر رهبری در سوریه و تبادل آتش میان ایران و اسرائیل در وضعیت پرتنشی بهسر میبرد، نگرانیها را بیشتر کرده است.
رئیسجمهور آمریکا پیشتر تأکید کرده بود که ترجیح میدهد با ایران به توافق برسد تا وارد رویارویی نظامی شود، و اسفند پارسال گفته بود که نامهای به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، فرستاده و پیشنهاد گفتوگو داده است. مقامهای ایرانی در آن زمان اعلام کردند که تهران تحت فشار و تهدید وارد مذاکره نخواهد شد.
گفتوگویی «عالی» با بنیامین نتانیاهو
ترامپ همچنین افزود که گفتوگویی «عالی» با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دربارهٔ ایران و تجارت داشته است؛ دیداری که روز دوشنبه در کاخ سفید انجام شد.
در روزهای اخیر گزارشهایی درباره اختلاف در بین مقامات ارشد کاخ سفید درباره چگونگی برخورد با ایران منتشر شده بود.
در آستانه دیدار دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که به نوشته رسانههای اسرائیلی بررسی گزینه حمله به تأسیسات هستهای ایران یا بازگشت به مذاکرات در دستور کار آن است، رسانههای اسرائیلی از اولویت داشتن موضوع ایران در این دیدار خبر دادهاند؛ همزمان، با اعزام دو ناو هواپیمابر به منطقه، نشانههایی از افزایش آمادگی نظامی آمریکا در بحبوحه تنشهای فزاینده با جمهوری اسلامی دیده میشود.
در چنین شرایطی، تاکر کارلسون، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی معروف طرفدار ترامپ، روز دوشنبه ۱۸ فروردین در پیامی در شبکه ایکس نوشت که «صرفنظر از آنکه دربارهٔ تعرفهها چه فکر میکنید، روشن است که اکنون بدترین زمان ممکن برای مشارکت ایالات متحده در یک حملهٔ نظامی علیه ایران است. ما توان تحمل آن را نداریم. هزاران آمریکایی کشته خواهند شد. ما جنگی را که بهدنبال آن میآید خواهیم باخت. هیچ چیز برای کشورمان ویرانگرتر از این نخواهد بود.»
این مجری و خبرنگار جنجالی آمریکایی در ادامه نیز نوشت: «با این حال، اکنون بیش از هر زمان دیگری به این [سناریو] نزدیک شدهایم، آن هم بهدلیل فشار بیامان نئوکانها (محافظهکاران نو). این خودکشی است. هر کسی که از درگیری با ایران حمایت میکند، نه دوست ایالات متحده، بلکه دشمن آن است.»
ابراز نگرانی فرانسه؛ روسیه، چین و ایران نشست برگزار میکنند
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، روز دوشنبه ۱۸ فروردین در جریان سفرش به مصر بار دیگر نسبت به برنامه هستهای ایران ابراز نگرانی کرد. او هشدار داد که حلنشدن این مسئله میتواند به بیثباتی بیشتر در منطقه بینجامد.
به نوشته رسانههای عربی، مکرون تأکید کرد که فرانسه و مصر بهدنبال یافتن راهحلی دیپلماتیک برای بحران هستهای جمهوری اسلامی هستند. او همچنین گفت پاریس بههمراه متحدانش در تلاش است برنامه هستهای ایران را بهشدت محدود کرده و همزمان به موضوع دخالتهای منطقهای و برنامه موشکی تهران نیز بپردازد.
در همین حال، سخنگوی وزارت خارجه روسیه گزارش داده است که روسیه، چین و ایران روز سهشنبه ۱۹ فروردین در سطح کارشناسی دربارهٔ برنامه هستهای ایران در مسکو رایزنی خواهند کرد.
کرملین نیز روز دوشنبه ۱۸ فروردین از آمادگی برای کاهش تنش میان تهران و واشینگتن خبر داد و رئیسجمهور ایران نیز بار دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی خواهان جنگ و بمب هستهای نیست و بهدنبال مذاکره است، اما نه «با ذلت».
در همین حال روسیه، چین و ایران روز سهشنبه در مسکو نشست کارشناسی دربارهٔ برنامه هستهای ایران برگزار خواهند کرد.
این خبر را خبرگزاری دولتی «ریانووستی» روسیه با استناد به سخنگوی وزارت خارجه روسیه، ماریا زاخارووا، این خبر را روز دوشنبه منتشر کرد.
کرملین روز دوشنبه ۱۸ فروردین اعلام کرد آماده است برای هر آنچه را لازم است برای کاهش تنشها میان ایران و آمریکا بر سر فعالیتهای حساس هستهای تهران انجام دهد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت ما در حال رایزنی دائمی با شرکای ایرانی خود از جمله در مورد موضوع توافق هستهای هستیم. وی افزود این روند در آینده نزدیک ادامه خواهد یافت.
عراقچی بار دیگر مذاکرهٔ مستقیم با آمریکا را رد کرد؛ ورود نتانیاهو به واشینگتن
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گفته است ترجیح میدهد بجای بمباران ایران با جمهوری اسلامی به توافق هستهای برسد.
آقای ترامپ همچنین پیش از این خواستار مذاکره مستقیم با ایران شده بود و تأکید کرده بود این نوع مذاکره سریعتر و بهتر از مذاکره از طریق واسطهها است.
مقامهای ایرانی تاکنون مذاکره مستقیم را رد کرده و گفته بودند ترجیح میدهند از طریق یک کشور ثالث یا آمریکا مذاکره کنند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، بامداد دوشنبه در نخستین نشست خبری سال جدید دربارهٔ آغاز مذاکرات با آمریکا گفته بود که ایران در انتظار پاسخ واشینگتن به پیشنهاد «سخاوتمندانه و مسئولانه» جمهوری اسلامی برای مذاکره غیرمستقیم است. وی اخبار مربوط به حضور برخی چهرهها در مذاکرات را نیز «گمانهزنی رسانهای» توصیف کرد.
در همین حال، خبرگزاری رویترز روز ۱۷ فروردین از قول یک «مقام بلندپایه ایرانی» که نخواسته نامش فاش شود، نوشت که رهبر جمهوری اسلامی نیروهای مسلح کشور را به حالت آمادهباش درآورده است.
به نوشته این گزارش، جمهوری اسلامی همچنین به کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا، از جمله عراق، کویت، امارات، قطر، ترکیه و بحرین، هشدار داده که هرگونه حمایت از حملهٔ احتمالی آمریکا، از جمله استفاده از حریم هوایی یا خاک آنها، بهمثابه اقدامی خصمانه تلقی خواهد شد و «پیامدهای شدیدی» خواهد داشت.
رویترز میگوید خامنهای «دستور آمادهباش نظامی داده است»؛ هشدار به کشورهای منطقه
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نخستین نشست خبری سال جدید به این گزارش نیز اشاره کرد و گفت که «آماده بودن و آمادگی نظامی یک کشور برای دفاع از حاکمیت یک امر طبیعی است… و نیازی به استناد به مقام آگاه نیست.»
او در مورد خبر رویترز در مورد هشدار جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه نیز گفت که «ما از هر فرصتی برای جلب توجه همسایگان نسبت به تبعات آتشافروزی از سوی طرفهای ثالث استفاده میکنیم و اعتقاد داریم خاصیت آتش مسری بودن است.»
سخنگوی وزارت خارجه در بخشی دیگر نیز گفت که ایران در تماس با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نگرانیها و انتظارات خود را اعلام کرده و موافقت اصولی با سفر وی به ایران صورت گرفته است؛ زمان نهایی سفر پس از تکمیل رایزنیها اعلام خواهد شد.
پزشکیان: دیگر چگونه به دنیا اطمینان بدهیم؟
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران نیز روز دوشنبه در دیدار با نمایندگان احزاب با اشاره به شرایط مذاکره با آمریکا گفت که «ما به مذاکره باور داریم، ولی نه با ذلت.»
او افزود که «زیر بار ذلت نمیرویم و به هر قیمت مذاکره نمیکنیم. ما دنبال جنگ ، ناآرامی و بمب هستهای نیستیم، دیگر چگونه به دنیا اطمینان دهیم؟ ما به دنبال مذاکره هستیم، اما آنها هم باید ثابت کنند که به دنبال مذاکره هستند.»
اظهارات رئیس جمهور ایران مبنی بر اینکه «دیگر چگونه به دنیا اطمینان دهیم؟» در حالی بیان میشود که آژانس بینالمللی انرژی اتمی طی سالها بارها از همکاری ناکافی جمهوری اسلامی در مورد وضعیت سایتهای مشکوک هستهای خود سخن گفته و رافائل گروسی، مدیرکل این آژانس نیز در مقاطعی گوشزد کرده که همکاریهای ایران «در حد انتظار نیست.»
دونالد ترامپ در دوره ریاستجمهوری خود (۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱) آمریکا را از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان ایران و قدرتهای جهانی خارج کرد؛ توافقی که در ازای لغو تحریمها، محدودیتهایی شدید بر فعالیتهای هستهای ایران اعمال میکرد. پس از خروج از توافق، دولت ترامپ تحریمهای گستردهای را دوباره علیه ایران اعمال کرد.
از آن زمان، ایران محدودیتهای توافق را زیر پا گذاشته و سطح غنیسازی اورانیوم خود را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
قدرتهای غربی ایران را متهم میکنند که در پی دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای از طریق غنیسازی اورانیوم با خلوص بالا است؛ اقدامی که از نگاه آنان فراتر از نیازهای یک برنامه صلحآمیز هستهای است. در مقابل، تهران همواره تأکید کرده که برنامه هستهایاش صرفاً برای اهداف غیرنظامی و تولید انرژی است.