نظام مالی جهانی در پی درگیری ایران و آمریکا دچار زلزلهای بیسابقه شده است؛ دلارهای نفتی که نیمقرن زیربنای سلطه مالی واشنگتن بود، راه بازگشت به خزانهداری آمریکا را گم کردهاند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بر اساس گزارش بلومبرگ، بانکهای مرکزی جهان از آغاز حملۀ ۲۸ فوریه به ایران، هفتههاست که اوراق قرضۀ خزانهداری ایالات متحده را میفروشند.داراییهای بانک فدرال رزرو نیویورک با ۸۲ میلیارد دلار کاهش به ۲.۷ تریلیون دلار رسیده که پایینترین سطح از ۲۰۱۲ است. همزمان، بازده اوراق ۱۰ ساله از ۳.۹ درصد به بالای ۴.۴ درصد جهش کرده که نشاندهندۀ تغییر بنیادین رفتار سرمایهگذاران در بحران فعلی است.مکانیسم این فروش گسترده دوگانه است: از یک سو، کشورهای واردکننده نفت نظیر ترکیه، هند و تایلند با افزایش قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار و تضعیف پول ملی خود، برای حمایت از ارزشان ناگزیر به فروش اوراق خزانه و تأمین دلار شدهاند.از سوی دیگر، کشورهای تولیدکنندۀ خلیج فارس به دلیل تعطیلی تنگۀ هرمز، توان صادرات نفت خود را از دست دادهاند؛ عربستان، کویت، امارات و عراق در ماه مارس مجموعاً حداقل ۱۰ میلیون بشکه در روز تولیدشان را کاهش دادند و خطوط جایگزین نیز زیر تهدید حملات ایران قرار دارند. قطر نیز بر روی صادرات گاز طبیعی مایع خود اعلام فورس ماژور کرده است.این نخستین باری نیست که بانکهای مرکزی اوراق خزانه میفروشند؛ در بحران کووید-۱۹ در مارس ۲۰۲۰ رکورد ۱۰۹ میلیارد دلار فروش ثبت شد، اما آن بحران زودگذر بود و با اقدام فدرال رزرو، آرامش بازگشت. حملۀ روسیه به اوکراین، بحران سلیکونولی بانک و حملۀ هفتم اکتبر حماس همگی باعث هجوم سرمایه به اوراق خزانه و کاهش بازده شدند اما جنگ ایران متفاوت است، آمریکا خود درگیر جنگی است که شوک نفتی ایجاد کرده، روابطش با کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار داده و نگرانیهای بودجهای را برای سرمایهگذاران تشدید کرده است.
نکتۀ حائز اهمیت، تحول ساختاری بلندمدتی است که این جنگ آن را شتاب بخشیده، سهم سرمایهگذاران خارجی از اوراق خزانه از نصف در اوایل دهۀ ۲۰۱۰ به حدود ۳۲ درصد کاهش یافته، بانکهای مرکزی از اوایل ۲۰۲۵ فروشندۀ خالص شدهاند و برای نخستین بار از ۱۹۹۶، بانکهای مرکزی جهان طلای بیشتری نسبت به اوراق قرضۀ آمریکا در اختیار دارند. مقامی از کشورهای خلیج فارس به فایننشال تایمز گفته که چندین اقتصاد بزرگ منطقه در حال بررسی اعمال فورس ماژور بر تعهدات سرمایهگذاری خود از جمله در آمریکا هستند.معاملۀ تاریخی کیسینجر در ۱۹۷۴ – دلاری کردن نفت در ازای تضمین امنیت – که از جنگ سرد، جنگهای خلیج فارس و بحران مالی ۲۰۰۸ عبور کرد، اکنون در برابر جنگ ایران تاب نیاورده است.