ولادیمیر پوتین گفت ایران علاقهای به همکاری در زمینه سامانههای پدافند هوایی با روسیه نشان نداده بود.
رئیسجمهور روسیه دیروز (چهارشنبه) در گفتوگویی با سردبیران ارشد خبرگزاریهایی شرکت کرد که در آن به موضوع جنگ اسرائیل و ایران پرداخته شد.
او در زمینه کمک به دفاع ضدهوایی ایران گفت: «ما یکبار به دوستان ایرانی خود پیشنهاد دادیم که در حوزه سامانههای پدافند هوایی همکاری کنیم اما شرکای ما در آن زمان علاقه زیادی نشان ندادند و همین.»
آقای پوتین همچنین گفت: «پیشنهاد ما ایجاد یک سامانه کامل بود، نه تحویل جداگانه تجهیزات؛ یک سامانه. در نهایت فقط یک بار این موضوع را بررسی کردیم، اما طرف ایرانی علاقهمندی زیادی نشان نداد و موضوع متوقف شد. اما درباره تحویلهای موردی، بله، البته، ما در گذشته این تحویلها را انجام دادهایم. این مسئله هیچ ارتباطی با بحران امروز ندارد. این همان چیزی است که همکاری عادی در حوزه فنی-نظامی نامیده میشود و در چارچوب قوانین بینالمللی صورت گرفته است.»
رئیسجمهور روسیه درباره معاهده راهبردی با ایران گفت در این توافق « هیچ مادهای مربوط به حوزه دفاعی وجود ندارد» و دیگر اینکه «دوستان ایرانی ما حتی چنین درخواستی از ما نکردهاند. بنابراین عملاً چیزی برای بحث وجود ندارد.»
متن معاهده راهبردی ایران و روسیه که امسال در هر دو کشور اجرایی شد، منتشر شده است. در این معاهده همکاری در زمینههای نظامی و امنیتی آمده است اما بندهای دفاعی ندارد و مقامهای دو طرف هم بر این موضوع تاکید کردهاند.
آندری رودنکو، معاون وزیر خارجه روسیه گفت که در صورت درگرفتن جنگ ایران با آمریکا، مسکو کمک نظامی به ایران نخواهد کرد.
به گزارش خبرگزاری دولتی تاس، آقای رودنکو در روز هشتم آوریل (۱۹ فروردین) امسال که این معاهده در مجلس سفلای روسیه (دوما) تصویب شد به نمایندگان گفت: «در چنین شرایطی، روسیه ملزم به ارائه کمک نظامی نیست.»
سامانه پدافندی اس-۳۰۰
در شهریور ۱۳۹۰، سرتیپ فرزاد اسماعیلی، فرمانده وقت قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء از طراحی و ساخت سامانه بومی مشابه موشکهای اس ۳۰۰ به جای نوع روسی آن خبر داد.
در سال ۲۰۰۷ (۱۳۸۶ خورشیدی)، ایران قراردادی را برای خرید این سامانه و آموزش نظامیان ایرانی برای استفاده از موشکهای اس ۳۰۰ با دولت روسیه امضا کرد.
اگرچه شماری از نظامیان ایرانی برای گذراندن دوره آموزشی به روسیه اعزام شدند، اما خبری از انتقال سخت افزارهای این سامانه موشکی به ایران انتشار نیافت.
سرتیپ اسماعیلی در آن زمان گفت ایران تمامی مفاد قرارداد را اجرا کرده و قرار بود این سامانه واگذار شود اما «به دلیل شیطنت دولت های غربی، این کار صورت نگرفت.»
تقریبا یک سال پیش از این اظهارات، آقای پوتین با امضای قانون اجرای قطعنامه الزام آور شورای امنیت راجع به تحریم تسلیحاتی ایران، عمل به این قرارداد و تحویل تجهیزات سامانه موشکی اس ۳۰۰ به جمهوری اسلامی را ممنوع اعلام کرده بود.
اسرائیل و آمریکا از مهمترین مخالفان تحویل پدافند اس-۳۰۰ به ایران بودند، زیرا احتمال میدادند که ایران از این پدافند هوایی برای محافظت از تاسیسات هستهای و پیشبرد برنامه غنیسازی اورانیوم خود استفاده کند.
در حالی که روسیه از تحویل پدافند اس-۳۰۰ به ایران سر باز میزد، فروردین ماه ۱۳۹۱ احمد وحیدی، وزیر دفاع وقت اعلام کرد طرح ساخت سامانه پدافندی جایگزین اس-۳۰۰ در دستور کار است و نهایتا سال ۱۳۹۹ سامانه ایرانی «باور-۳۷۳» که به عنوان «اس-۳۰۰ ایرانی» رونمایی شد.
خبرگزاری اینترفاکس روسیه آگوست ۲۰۱۵ (۱۳۹۴ خورشیدی) از قرارداد جدیدی برای تحویل پدافند اس-۳۰۰ به ایران خبر داد، اما جزئیات این قرارداد هیچگاه منتشر نشد و ولادیمیر پوتین هم در همان سال ضمن لغو ممنوعیت فروش اس-۳۰۰ به ایران، گفته بود با «سرعتی که ایران انتظار دارد، روسیه نمیتوانند این پدافند را به ایران تحویل» دهد.
سامانه اس-۳۰۰ نهایتا بدون اعلام رسمی سر از ایران در آورد و فروردینماه ۱۳۹۵ برای اولین بار در رژه ارتش در کنار مقبره آیتالله خمینی رونمایی شد.
وقتی بعد از ۱۰ سال سامانه اس-۳۰۰ وارد ایران شد، بسیاری این سوال را مطرح کردند که چرا ایران سامانه پیشرفتهتر اس-۴۰۰ نخریده است.
عباسعلی منصوری آرانی، وابسته نظامی سابق ایران در عربستان و عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی گفته بود: «لزوما اینگونه نیست که اس-۴۰۰ نسبت به اس-۳۰۰ برای کشور ما از قابلیت های یبیشتری برخوردار» باشد و اسماعیل کوثری، رئیس وقت کمیته دفاعی مجلس نهم هم گفته بود: «ممکن است اس-۴۰۰ امتیازات و برتریهایی نسبت به سامانه دفاعی اس-۳۰۰ داشته باشد، اما قطعا این تفاوتهای آنها جزئی است و ما هم امروز نیاز چندانی به سامانه اس-۴۰۰ نداریم.»